خـــانه
جمعه 24 بهمن 1382 /برگردان امير آذر

اعلاميه جهاني حقوق بشر

دیباچه :
ازآنجاییکه به رسمیت شناختن منزلت ذاتی و حقوق یکسان و انتقال ناپذیر همه اعضای خانواده بشری اساس آزادی، عدالت و صلح در جهان است؛
ازآنجاییکه بی توجهی ونادیده انگاشتن حقوق بشر منجر به اعمال وحشیانه ای شده است که وجدان نوع بشر را به عصیان واداشته است؛ وظهور دنیایی که درآن بشربتواند از آزادي بیان و انديشه بهره مند گردد و فارغ ازهراس زندگی کند به بالاترین آمال بشر تبدیل شده است؛
ازآنجاییکه حقوق بشرباید توسط قانون مورد حمایت قرار گیرد تا اینکه بشر بعنوان آخرین راه چاره، ناگزیر از قيام علیه خودکامگی و سرکوب نگردد؛
ازآنجاییکه توسعه روابط دوستانه میان ملت ها امری ضروری است؛
ازآنجاییکه اعضای سازمان ملل در منشور این سازمان وفاداری خود را به حقوق بنیادین بشر، منزلت و ارزش انسان، و حقوق یکسان برای مردان و زنان ابراز کرده اند ونيز با عزمی راسخ برآن شده اند که برای پیشرفت های اجتماعی تلاش کنند و در فضایی آزاد تر وضعیت معیشتی بهتری بوجود آورند؛
ازآنجاییکه دول عضو متعهد شده اند که همراه با سازمان ملل برای احترام گزاردن به حقوق بشردر دنیا و رعايت این حقوق وایجاد آزادي های اساسی تلاش کنند؛
ازآنجاییکه رسیدن به درک مشترکی ازاین حقوق و آزادي ها بیشترین اهمیت را برای اجرای کامل این تعهد دارد ؛
بدینوسیله مجمع عمومی سازمان ملل متحد؛ اعلامیه جهانی حقوق بشر را که به مثابه معیاری مشترک برای دستیابی تمامی مردم و تمامي ملل دنیا به اهداف یاد شده می داند اعلام می کند که با توسل بدان همه اشخاص و همه نهاد ها ی اجتماعی مفاد اين اعلامیه را پیوسته در نظر داشته باشند و تلاش کنند تا با تدریس و آموزش آن احترام به این حقوق و آزادي ها را تشویق وبا اتخاذ تدابير گام به گام در سطح ملی و بين المللی، شناسایی و اجراي کارآمد و رعايت این حقوق را هم درمیان مردم کشورهای عضو و نیز مردم سرزمینهایی که تابع این کشورها هستند تضمین کنند.
ماده 1
تمامی انسانها با منزلت و حقوقي یکسان به دنیا می آیند. همگی از موهبت عقل و وجدان برخوردارند و همگان باید نسبت به یکديگر چونان برادر رفتار کنند.
ماده 2
هرکس بدون هیچگونه تمایزی ازحیث نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، باور سياسي یا هر باور دیگری ، خاستگاه ملی یا اجتماعی، دارایی و ولادت یا هر موقعيت دیگری از حقوق و آزادي هایی که در اين اعلامیه برشمرده شده است برخوردار است. بعلاوه هیچگونه تمایزی نباید بر پايه موقعیت سياسي، قضایی یا بین المللی کشور یا سرزمینی که شخص بدان تعلق دارد قایل شد، خواه مستقل باشد ، خواه تحت قیمومت کشوری دیگر باشد، خواه غيرخود مختار باشد و يا از حيث تمامیت ملی تحت هرگونه محدودیتی باشد.
ماده 3
هرکس حق حیات، آزادی و برخورداري از امنيت شخصی را دارد.
ماده 4
هیچکس را نباید در بيگاري بردگی نگاه داشت؛ برده داری و تجارت برده باید در تمامي اشكال آن ممنوع گردد.
ماده 5
هیچکس را نباید مورد ظلم و شكنجه و رفتار یا کیفری غیر انسانی و يا تحقیرآمیز قرار داد.
ماده 6
هرکس حق دارد که درهرکجا بعنوان شخص در پیشگاه قانون به رسمیت شناخته شود.
ماده 7
همگان در پيشگاه قانون یکسان اند و حق دارند بدون هیچگونه تبعیضی از پشتيباني قانون برخوردارشوند. همه حق دارند تا در برابر هرگونه تبعیضی که ناقض این اعلامیه باشند ونیز در برابر هرگونه تحریکي که به هدف چنین تبعیضی صورت گیرد از پشتيباني یکسان قانون برخوردار شوند.
ماده 8
هرکس حق دادخواهی از محاکم صالحه ملی را در برابر اعمالی دارد که ناقض حقوق بنیادینی است که قانون اساسی یا هرقانون دیگری به او اعطا نموده است.
ماده 9
هیچکس را نباید خودسرانه دستگیر، توقیف یا تبعید کرد.
ماده 10هرکس حق دارد با مساوات کامل ازامکان دادرسی منصفانه و علني توسط يک محکمه مستقل و بي طرف برای تعیین حقوق وتکالیف خویش و يا اتهامات جزایی وارده بر خود برخوردار شود.
ماده 11
  1. هرکس که به ارتکاب جرمی متهم می شود اين حق را دارد که بیگناه فرض شود تا زماني که جرم او براساس قانون در يک دادگاه علنی که درآن تمامی ضمانت های لازم برای دفاع او وجود داشته باشد ثابت شود.
  2. هیچکس را نباید به دلیل انجام یا خودداری از انجام عملی که در هنگام ارتکاب، طبق قوانین ملی ویا بین المللی جرم محسوب نمی شده است مجرم شناخت ونیز کیفری شدیدتر از آن که درزمان ارتکاب جرم قابل اجرا بوده نباید اعمال شود.
ماده 12
هیچکس نباید در معرض مداخله خودسرانه در زندگي شخصی، خانواده، خانه

یا مکاتبات خود قرار گیرد و يا اینکه شرف و آبروي او مورد تعرض قرار گیرد. هرکس حق دارد که از حمايت قانون در برابر چنین مداخله ها و تعرض هایی برخوردار گردد.
ماده 13
1) هرکس حق دارد در محدوده مرزهای هر کشور آزادانه رفت و آمد و اقامت کند.
2) هرکس حق دارد کشوری - ازجمله کشور خود- را ترک گفته و يا به کشور خود بازگردد.
ماده 14
  1. هرکس که تحت پیگرد باشد حق دارد که از کشورهای دیگر طلب پناهندگی نماید ویااینکه از پناهندگي برخوردارشود.
  2. این حق در صورتي که پیگرد، حقیقتا" ناشی از جرم های غير سياسي یا اعمال مغایر با اهداف و اصول سازمان ملل متحد باشد قابل استناد نیست.
ماده 15
  1. هرکس حق بهره مندی از تابعيت ( ملیت) را دارد.
  2. هیچکس را نمي توان خودسرانه از تابعيت (ملیت) خود محروم نمود و يا اینکه حق تغيير تابعيت ( ملیت) را از وي سلب نمود.
ماده 16
  1. هرمرد وزن بالغی بدون هیچگونه محدودیتی از حيث نژاد، ملیت و مذهب حق ازدواج وتشکیل خانواده را دارد. مرد وزن در ازدواج، در طول دوره ازدواج و فسخ آن از حقوقي یکسان برخوردارند.
  2. ازدواج باید با آزادی و رضايت کامل مرد وزن انجام گیرد.
  3. خانواده واحد گروهی طبیعی و بنيادين جامعه است و حق برخورداری از حمايت جامعه وحکومت را دارد.
ماده 17
  1. هرکس به تنهایی یا همراه با ديگران حق مالكيت را دارد.
  2. هیچکس را نباید خودسرانه از حق مالكيتش محروم کرد.
ماده 18
هرکس حق دارد ازآزادی اندیشه، وجدان و مذهب بهره مند گردد ، این حق شامل آزادی تغییر مذهب یا باور ونیز آزادی اظهار مذهب یا باور به شکل آموزش، عمل به شعائر، نیایش و بجاي آوردن آیین ها چه به تنهایی و چه بصورت جمعی نیز می گردد.
ماده 19
هرکس حق آزادی عقیده و بيان دارد؛ این حق دربرگیرنده آزادی ِ داشتن عقیده بدون مداخله ، و آزادي درجست و جو، دریافت و انتقال اطلاعات و عقايد از طريق هر نوع رسانه ای بدون در نظر گرفتن مرزها می شود.
ماده 20
  1. هرکس حق آزادی تجمع و تشكل مسالمت آمیز را دارد.
  2. هیچکس را نباید مجبور به عضویت در یک تشكل کرد.
ماده 21
  1. هرکس حق دارد درحکومت کشور خود خواه بطور مستقيم و خواه به واسطه نمایندگانی که آزادانه انتخاب شوند مشارکت کند.
  2. هرکس حق دسترسی يكسان به خدمات عمومی در کشورش را دارد.
  3. اراده مردم باید اساس قدرت حکومت باشد؛ این اراده باید از طريق انتخابات ادواری و سالمي ابراز شود که با حق رای همگانی و يكسان وبا استفاده از راي مخفی يا روشهاي رای گیری آزاد برگزار شود.
ماده 22
هرکس بعنوان عضوی از جامعه حق برخورداری از امنيت اجتماعی را دارد و مجاز است تا از طريق تلاش های ملی وهمکاریهای بین المللی مطابق با تشكيلات و منابع هر کشور حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگي را که لازمه منزلت و رشد آزادانه شخصیت اوست را عملی کند.
ماده 23
  1. هرکس حق کارکردن، انتخاب آزادانه شغل، برخورداری از شرايط منصفانه و رضايت بخش برای کار و برخورداری ازحمايت دولت در برابر بیکاری را دارد.
  2. هرکس بدون هیچگونه تبعیض حق بهره مندی از دستمزدي يكسان در برابر کار يكسان را دارد.
  3. هرکس که کار می کند حق دارد تا از دستمزدي منصفانه و رضايت بخش برخوردار گردد آن گونه که تامین کننده زندگی خود و خانواده وی به طریقی شایسته منزلت اجتماعی باشد و درصورت لزوم با دیگر شیوه های حمایت اجتماعی تکمیل شود.
  4. هرکس حق دارد اتحادیه ای برای حمایت از منافع خود تشكيل دهد و يا در چنين اتحادیه هایی عضو شود.
ماده 24هرکس حق استراحت کردن و فراغت را دارد، ازجمله تحدید ساعات کار در حد معقول و برخورداری ازتعطیلات ادواری با دریافت دستمزد را دارد.
ماده 25
  1. هرکس حق دارد از سطح معیشتی کافی برای سلامتی و رفاه خود و خانواده اش از قبيل خوراک، پوشاک، مسکن و مراقبت هاي پزشكي و خدمات اجتماعی ضروری بهره مند گردد و حق دارد به هنگام بيكاري ، بیماری، از کارافتادگی ، بیوگی و سالخوردگي یا فقدان وسیله امرار معاش و گذران زندگی که خارج از اختيار وی است تامین گردد.
  2. مادران و کودکان حق دارند از مراقبت ها و کمک های ویژه برخوردار شوند. همه کودکان خواه ثمره ازدواج باشند و خواه ثمره روابط خارج از ازدواج باشند باید از حمايت های اجتماعی يكسان بهره مند شوند.
ماده 26
  1. هرکس حق تحصیل دارد. تحصیل لااقل در مراحل ابتدایی و پايه باید رایگان باشد. تحصیلات ابتدایی باید اجباری باشد. آموزش های فنی و حرفه ای باید دردسترس عموم قرار گیرد و آموزش عالی باید برای همه و براساس شایستگی دردسترس باشد.
  2. آموزش باید در جهت رشد کامل شخصیت انسانی و تقويت احترام به حقوق بشر و آزادی های اساسی باشد. باید تفاهم، مدارا و مودت میان تمامی ملل، گروههای نژادی و مذهبي را ارتقاء داده و فعاليت های سازمان ملل متحد در جهت پاسداری از صلح را تسریع بخشد.
  3. والدین در گزينش نوع آموزش فرزندانشان حق تقدم دارند.
ماده 27
  1. هرکس حق دارد در حيات فرهنگی جامعه مشارکت کند و از هنر و پیشرفت های علمی و فوايد آن بهره مند شود.
  2. هرکس حق دارد از منافع معنوی و مادي هر محصول علمی، ادبی یا هنری که خود پدید آورنده آن است استفاده کند.
ماده 28
هرکس حق برخورداری از نظمي اجتماعی یا بین المللی را دارد که در آن حقوق و آزادي های مورد اشاره در اين اعلامیه بطور کامل قابل اجرا باشد.
ماده 29
  1. هرکس در قبال جامعه ای که در آن رشد آزادانه وکامل شخصیت وی ممکن باشد وظیفه ای دارد.
  2. برای اجرای این حقوق ، هرکس فقط باید در برابر محدودیت هایی قرار گیرد که توسط قانون صرفا" به هدف تامین شناسایی و احترام به حقوق و آزادي های دیگران و برآوردن مقتضیات منصفانه اخلاق ، نظم عمومی و رفاه همگانی دریک جامعه دمکراتیک تعیین می شود.
  3. این حقوق و آزادي ها در هيچ موردی نباید خلاف اهداف و اصول سازمان ملل متحد باشد.

ماده 30
هيچيک از مفاد این اعلامیه نباید به گونه ای تفسیر شود که برای دولت
، گروه یا شخصی حقی قائل شود که بموجب آن بتواند به اقدامی در جهت پایمال کردن هریک از حقوق و آزادي های مورد اشاره در اين اعلامیه باشد.